II wojna światowa

II wojna światowa (1939–1945)

1. Przyczyny wybuchu wojny

• Traktat wersalski — upokorzenie Niemiec, rewizjonizm
• Dojście Hitlera do władzy — polityka ekspansji
• Polityka appeasementu — ustępstwa Zachodu wobec Hitlera
• Remilitaryzacja Nadrenii (1936), Anschluss Austrii (III 1938), zajęcie Sudetów (Układ monachijski, IX 1938), zajęcie reszty Czech (III 1939)
• Pakt Ribbentrop-Mołotow (23 VIII 1939) — pakt o nieagresji Niemcy-ZSRR z tajnym protokołem o podziale Europy Wschodniej

---

2. Przebieg wojny

Kampania polska i początek wojny (1939):

• 1 IX 1939 — atak Niemiec na Polskę → początek II wojny światowej
• 17 IX 1939 — atak ZSRR na Polskę (realizacja paktu Ribbentrop-Mołotow)
• Kampania wrześniowa — heroiczna obrona (Westerplatte, Bzura, Warszawa)
• Polska pokonana, ale nigdy się nie poddała — rząd na uchodźstwie

Front zachodni (1940):

• Drôle de guerre („dziwna wojna") — zima 1939/1940
• IV–VI 1940 — inwazja na Danię, Norwegię, kraje Beneluksu, Francję
• Upadek Francji (VI 1940) — rząd Vichy (kolaboracja)
• Bitwa o Anglię (VII–X 1940) — Luftwaffe vs. RAF → klęska Niemiec w powietrzu

Front wschodni (1941–1945):

• 22 VI 1941 — Operacja Barbarossa — atak Niemiec na ZSRR
• Bitwa pod Moskwą (XII 1941) — pierwsza porażka Wehrmachtu
• Bitwa o Stalingrad (VIII 1942 – II 1943) — przełom na froncie wschodnim, klęska 6. Armii
• Bitwa pod Kurskiem (VII 1943) — największa bitwa pancerna w historii
• Od 1943 — ofensywa sowiecka na zachód

Front w Afryce Północnej i Włoszech:

• El Alamein (X 1942) — zwycięstwo Montgomerego nad Rommlem
• 1943 — lądowanie aliantów na Sycylii i we Włoszech, upadek Mussoliniego

Wojna na Pacyfiku:

• 7 XII 1941 — atak na Pearl Harbor → USA wchodzą do wojny
• Bitwy: Midway (VI 1942), Guadalcanal, Iwo Jima, Okinawa
• 6 i 9 VIII 1945 — bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki
• 2 IX 1945 — kapitulacja Japonii → koniec II wojny światowej

Lądowanie w Normandii i koniec wojny w Europie:

• 6 VI 1944 — D-Day — lądowanie aliantów w Normandii
• Wyzwalanie Francji, Belgii, Holandii
• Ofensywa sowiecka od wschodu
• 30 IV 1945 — samobójstwo Hitlera w bunkrze w Berlinie
• 8 V 1945 — kapitulacja Niemiec → koniec wojny w Europie

---

3. Holokaust (Zagłada)

Systematyczna, zaplanowana eksterminacja Żydów europejskich przez nazistowskie Niemcy:

| Etap | Okres | Działania |
|------|-------|-----------|
| Dyskryminacja | 1933–1938 | Ustawy norymberskie, bojkoty, Noc Kryształowa |
| Gettyzacja | 1939–1942 | Getta (Warszawa, Łódź, Kraków) |
| „Ostateczne rozwiązanie" | 1941/1942–1945 | Obozy zagłady: Auschwitz-Birkenau, Treblinka, Sobibór, Bełżec, Chełmno, Majdanek |

• Konferencja w Wannsee (20 I 1942) — planowanie „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej"
• ~6 milionów Żydów zamordowanych (w tym ~3 mln polskich Żydów)
• Inne ofiary nazizmu: Romowie, osoby niepełnosprawne, jeńcy wojenni, homoseksualiści, przeciwnicy polityczni

---

4. Konferencje Wielkiej Trójki

| Konferencja | Data | Ustalenia |
|-------------|------|-----------|
| Teheran | XI–XII 1943 | Otwarcie drugiego frontu, granice Polski |
| Jałta | II 1945 | Podział stref okupacyjnych, „wolne wybory" w Europie Wsch. (nierealizowane), ONZ |
| Poczdam | VII–VIII 1945 | Denazyfikacja, demilitaryzacja, reparacje, granica na Odrze i Nysie |

---

5. Bilans II wojny światowej

• ~60–70 milionów ofiar (w tym ~6 mln obywateli polskich)
• Zniszczenie miast, infrastruktury, gospodarki
• Holokaust — bezprecedensowa zbrodnia przeciw ludzkości
• Powstanie ONZ (1945)
• Procesy norymberskie (1945–1946) — osądzenie zbrodniarzy wojennych
• Podział świata na dwa bloki: zachodni (USA) i wschodni (ZSRR)
• Początek zimnej wojny
• Dekolonizacja Azji i Afryki