Przemysl i energetyka
Rodzaje przemyslu, czynniki lokalizacji, zrodla energii, energetyka odnawialna
Przemysl i energetyka
Sektory gospodarki
Gospodarke dzielimy na trzy (lub cztery) sektory:
| Sektor | Dzialalnosc | Przyklad |
|--------|------------|----------|
| I -- Rolnictwo | Pozyskiwanie surowcow naturalnych | Rolnictwo, rybollowstwo, lesnictwo, gornictwo |
| II -- Przemysl | Przetwarzanie surowcow | Hutnictwo, motoryzacja, budownictwo |
| III -- Uslugi | Swiadczenie usllug | Handel, edukacja, zdrowie, transport, turystyka |
| IV -- Uslugi wyzsze | Wiedza i informacja | IT, nauka, finanse, telekomunikacja |
W krajach rozwinietych dominuje sektor III i IV (ok. 70-80% PKB). W krajach rozwijajacych sie -- sektor I i II.
---
Czynniki lokalizacji przemyslu
| Czynnik | Przyklad |
|---------|----------|
| Baza surowcowa | Hutnictwo blisko zloz rudy (Gorny Slask) |
| Zasoby energetyczne | Elektrownie przy kopalniach |
| Sila robocza | Fabryki w Chinach, Bangladeszu (tania praca) |
| Rynek zbytu | Producenci zywnosci blisko duzych miast |
| Infrastruktura transportowa | Porty, autostrady, wezly kolejowe |
| Polityka panstwa | Specjalne strefy ekonomiczne (SSE) |
| Kapitaal | Centra finansowe (Londyn, Nowy Jork) |
| Wykwalifikowana kadra | Dolina Krzemowa (Silicon Valley), parki technologiczne |
---
Rodzaje przemyslu
Przemysl wydobywczy (gornictwo):
- Wegiel kamienny: Chiny, Indie, Indonezja, USA, Australia
- Ropa naftowa: USA, Arabia Saudyjska, Rosja, Kanada, Irak
- Gaz ziemny: USA, Rosja, Iran, Katar
- Rudy zelaza: Australia, Brazylia, Chiny, Indie
Przemysl przetwrczy:
- Hutnictwo zelaza i stali: Chiny (>50% swiatowej produkcji), Indie, Japonia
- Przemysl motoryzacyjny: Chiny, USA, Japonia, Niemcy, Korea Pd.
- Przemysl chemiczny: USA, Chiny, Niemcy, Japonia
- Przemysl elektroniczny: Chiny, Korea Pd., Tajwan, Japonia, USA
- Przemysl odziezowy: Chiny, Bangladesz, Wietnam, Indie
---
Energetyka
Zrodla energii:
| Zrodlo | Udzial w swiecie (ok.) | Cechy |
|--------|----------------------|-------|
| Ropa naftowa | 30% | Glowne paliwo transportu |
| Wegiel | 27% | Tanine, ale duza emisja CO2 |
| Gaz ziemny | 24% | Czystszy niz wegiel |
| Energia jadrowa | 4% | Bez emisji CO2, problem odpadow |
| Hydroenergia | 7% | Odnawialna, zalezy od warunkow |
| Wiatrowa | 3% | Rosnaca, zmienna |
| Sloneczna | 4% | Najszybciej rosnaca |
| Biomasa i inne | 1% | Rozne zrodla odnawialne |
Odnawialne zrodla energii (OZE):
- Energia wiatrowa -- turbiny wiatrowe (lidrrzy: Chiny, USA, Niemcy)
- Energia sloneczna -- panele fotowoltaiczne (liderzy: Chiny, USA, Indie)
- Hydroenergia -- elektrownie wodne (liderzy: Chiny, Brazylia, Kanada)
- Geotermalna -- cieplo z wnetrza Ziemi (Islandia, Indonezja)
- Biomasa -- drewno, odpady organiczne, biogaz
- Energia plywow i fal -- wykorzystanie energii morz
---
Przemysl i energetyka w Polsce
Przemysl w Polsce:
- Gornictwo weglowe -- Gorny Slask (Katowice, Rybnik), Zaglebie Lubelskie
- Hutnictwo -- Gorny Slask (Katowice), Krakow (Nowa Huta)
- Motoryzacja -- zaklady zagraniczne (Fiat/Stellantis -- Tychy, VW -- Poznan, Toyota -- Walbryzch)
- Przemysl spozywczy -- rozproszone po calym kraju
- IT i uslllgi -- Warszawa, Krakow, Wroclaw, Gdansk
Energetyka w Polsce:
- Ok. 70% energii z wegla kamiennego i brunatnego (Belchatow -- najwieksza el. weglowa w Europie)
- Rosnacy udzial OZE (wiatr, fotowoltaika) -- ok. 20% w 2023 r.
- Brak elektrowni jadrowych (plany budowy pierwszej do 2035 r.)
- Import gazu -- glownie z Norwegii (Baltic Pipe), terminal LNG w Swinoujsciu
Transformacja energetyczna -- Polska zobowiazala sie do osiagniecia neutralnosci klimatycznej do 2050 r. (cele UE). Wymaga to ograniczenia spalania wegla i rozwooju OZE.