Klimat, wody i gleby Polski
Klimat umiarkowany przejsciowy, rzeki i jeziora Polski, gleby i ich rozklad
Klimat, wody i gleby Polski
Klimat Polski
Polska lezy w strefie klimatu umiarkowanego przejsciowego -- miedzy wplywem klimatu morskiego (z zachodu, Atlantyk) a kontynentalnego (ze wschodu). Oznacza to duza zmiennosc pogody.
Srednie wartosci klimatyczne:
| Parametr | Wartosc |
|----------|---------|
| Srednia roczna temperatura | 7-9 st.C (Niziny: 8-9 st.C, gory: 0-6 st.C) |
| Najciepl. miesiac | Lipiec (sr. 17-19 st.C) |
| Najzimn. miesiac | Styczen (sr. -1 do -4 st.C) |
| Roczna suma opadow | 500-700 mm (gory > 1000 mm) |
| Okres wegetacyjny | 180 dni (pn-wsch.) do 220 dni (pd-zach.) |
| Pokrywa sniezna | 40-80 dni (zach.) do 80-120 dni (wsch. i gory) |
Roznice regionalne klimatu:
- Zachod Polski -- wplywy morskie: lagodniejsze zimy, chlodniejsze lata, wiecej opadow, czesciej wiatry zachodnie
- Wschod Polski -- wplywy kontynentalne: mrozniejsze zimy, cieplejsze lata, mniej opadow
- Gory -- nizsze temperatury, wiecej opadow, wiatry foenowe (halny w Tatrach)
- Wybrzeze -- lagodzone przez Baltyk, pozna wiosna, ciepla jesien
Klimat a rolnictwo:
- Najdluzszy okres wegetacyjny: Dolny Slask, Ziemia Lubuska (>210 dni)
- Najkrotszy: Suwalszczyzna, Podhale (<180 dni)
- Najmniej opadow: Kujawy, srodkowa Wielkopolska (<500 mm) -- zagrozenie susza
---
Wody Polski
Rzeki
Polska lezy glownie w zlewisku Morza Baltyckiego (ok. 99,7% powierzchni). Glowne systemy rzeczne:
| Rzeka | Dlugosc (km) | Dorzecze (km2) | Ujscie |
|-------|-------------|----------------|--------|
| Wisla | 1 047 | 194 424 (54% Polski) | Morze Baltyckie (Gdansk) |
| Odra | 854 (w Polsce 742) | 118 861 (w Polsce 106 tys.) | Morze Baltyckie (Szczecin) |
| Warta | 808 | 54 529 | Dopllyw Odry |
| Bug | 772 (w Polsce 587) | 39 400 | Dopllyw Wisly |
| Narew | 484 | 75 175 | Dopllyw Wisly |
| San | 443 | 16 861 | Dopllyw Wisly |
| Pilica | 319 | 9 245 | Dopllyw Wisly |
Reziim rzek polskich:
- Zasilanie glownie opadowe i sniezzne
- Wezbrania wiosenne (topnienie sniegow) i letnie (ulewy)
- Nizowki letnie (susze) i zimowe (zamarzanie)
- Powodzie: zagrozenie na Wisle (1997 -- "Powodz Tysiaclecia" na Odrze, 2010 -- Wisla)
Wisla -- najdluzsza i najwazniejsza rzeka Polski:
- Zrodla: Barania Gora w Beskidzie Slaskim (1 106 m n.p.m.)
- Przeplywva przez: Krakow, Sandomierz, Warszawa, Plock, Torun, Gdansk
- Glowne dopllywy: Dunajec, San, Wieprz, Pilica, Bzura, Narew (z Bugiem), Brda
---
Jeziora w Polsce
Polska posiada ok. 9 300 jezior (o pow. > 1 ha). Wiekszosc ma geneze polodowcowa (morenowa, rynnowa).
Najwieksze jeziora Polski:
| Jezioro | Powierzchnia (km2) | Glebokosc maks. (m) | Typ | Region |
|---------|-------------------|---------------------|-----|--------|
| Sniadwy | 113,4 | 23,4 | Morenowe | Mazury |
| Mamry | 104,4 | 43,8 | Morenowe | Mazury |
| Lebsko | 71,4 | 6,3 | Przybrzezne | Pomorze |
| Drawsko | 19,6 | 83,0 | Rynnowe (najgllebsze!) | Pojezierze Pom. |
| Gardno | 24,7 | 2,6 | Przybrzezne | Pomorze |
| Niegocin | 26,0 | 39,7 | Morenowe | Mazury |
| Wigry | 21,6 | 73,0 | Polodowcowe | Suwalszczyzna |
Rozmieszczenie jezior: najwieksza koncentracja na Pojezierzu Mazurskim, Pomorskim i Wielkopolskim.
Sztuczne zbiorniki wodne: Solinskie (na Sanie), Wlocllawskie (na Wisle), Czorsztynskie (na Dunajcu).
---
Morze Baltyckie
Morze Baltyckie to morze srodladowe polaczone z Oceanem Atlantyckim przez ciesniny dunskie (Kattegat, Skagerrak).
| Parametr | Wartosc |
|----------|---------|
| Powierzchnia | 415 000 km2 |
| Srednia glebokosc | 52 m |
| Maks. glebokosc | 459 m (Gllebia Landsort) |
| Zasolenie | 7 promili (przy polskim wybrzezu) -- nizsze niz w oceanach |
| Temperatura latem | 16-20 st.C (przy brzegu) |
Cechy Baltyku: niskie zasolenie, brak plywow, eutrofizacja (nadmiar skladnikow pokarmowych), zamarzanie (Zatloka Gdanska, Zalew Wislany).
---
Gleby w Polsce
| Typ gleby | Udzial (%) | Region | Zyznosc |
|-----------|-----------|--------|---------|
| Brunatne i plowe | ~52% | Caly kraj, lasy lisciaste | Dobra |
| Bielice | ~26% | Polnoc, lasy iglaste | Slaba |
| Czarnoziemy | ~1% | Wyzyna Lubelska, Kujawy | Najlepsza |
| Mady | ~5% | Doliny Wisly, Odry, Warty | Bardzo dobra |
| Rendziny | ~1% | Jura, Wyz. Kielecka | Srednia do dobrej |
| Gleby bagienne | ~8% | Polesie, Biebrza | Slaba (po melioracji lepsza) |
| Gleby gorskie | ~6% | Karpaty, Sudety | Zroznicowana |
Klasy bonitacyjne gleb: od I (najllepsze, np. czarnoziemy) do VI (najslabsze). W Polsce dominuja klasy III i IV.
Najlepsze warunki rolnicze: Wyzyna Lubelska, Kujawy, Nizina Slaska, Zullawy Wislane.